Ku wa 10 Kamena 2025, Pariki y’Igihugu y’Akagera yakiriye inkura 70 z’umweru zivuye muri Afurika y’Epfo mu gikorwa cyo kubungabunga no kongera umubare w’izi nyamaswa mu Rwanda. Nk’uko byatangajwe na African Parks na Rwanda Development Board (RDB), uru rugendo rwakozwe ku bufatanye bw’iyo miryango ndetse na Munywana Conservancy muri Afurika y’Epfo, mu rwego rwa gahunda nshya ya Rhino Rewild Initiative yo kwimura no kongera umubare w’inkura mu bice bitandukanye bya Afurika.
Amakuru atangazwa n’urubuga rwa African Parks agaragaza ko izi nkura zaje mu Rwanda zituruka mu gikorwa cyiswe Rhino Rewild Initiative, gahunda nshya yo kwimura no kongera inkura mu bice bitandukanye bya Afurika. Iyi gahunda yatangijwe nyuma y’uko African Parks yaguze ahantu hazwi nka Platinum Rhino, ari ho inkura zisaga 2,000 zari zibitswe, hamwe n’izindi nyamaswa nka imparage n’imvubu. Iri soko ryaguzwe mu mwaka wa 2023 kugira ngo izi nyamaswa zimurirwe ahantu hazira umutekano kandi hateguwe neza.
Inkura z’umweru (Ceratotherium simum), ari zo izi nyamaswa z’ingenzi muri iki gikorwa, zigize hafi 15% by’umubare w’izi nyamaswa ku isi hose. Mu kiganiro cyatangajwe na African Parks, Donovan Jooste, umuyobozi wa gahunda ya Rhino Rewild, yavuze ko Pariki y’Akagera ari ahantu heza ho kwimuriramo izi nkura kubera umutekano n’ukuntu ubuyobozi bw’u Rwanda bushyigikira ibikorwa byo kubungabunga inyamaswa.
Yagize ati: “Akagera ishobora kwakira umubare munini w’inkura z’umweru, kandi kuba u Rwanda ari igihugu gifite umutekano n’ubuyobozi bwiza bituma izi nyamaswa zizakura neza. Izi nkura nshya zizagira uruhare runini mu kongera umubare w’izi nyamaswa mu karere k’iburasirazuba no hagati muri Afurika.”
Urugendo rwo kwimura izi nkura rwatangiye mu byiciro bibiri: icya mbere ku wa 4 Kamena 2025, icya kabiri ku wa 7 Kamena 2025. Inkura zabanje kwimurirwa muri Munywana Conservancy, ahantu hatunganyirizwa inyamaswa muri Afurika y’Epfo, kugira ngo zimenyerere indwara zisanzwe n’ikirere gisa n’icya Pariki y’Akagera. Nyuma, zanyuze mu nzira ndende z’imodoka zerekeza i Durban, hanyuma zijyanwa mu ndege zigera i Kigali, aho zatwawe mu modoka zikagera mu Kagera.
RDB yibukije ko mu mwaka wa 2021, Pariki y’Akagera yari imaze kwakira inkura 30, zaje zongera umubare w’izi nyamaswa. Donovan Jooste yavuze ko izi nkura zaje mbere zagiye zikura neza kandi zikabasha kwiyongera, bityo bikaba bitanga icyizere ko izi nshya zizabigeraho.
Ariko nubwo ibi bikorwa bigaragara nk’ibyiza, hari impuguke ziburira ko kwimura inyamaswa nk’inkura biba bigoye cyane. Nk’uko byemezwa na Dave Balfour mu nyandiko ya IUCN, umunyamwuga wihariye ku nkura, yavuze ko:
“Nubwo ari ngombwa ko izi nyamaswa zibungabungwa kandi zitekanye, hari byinshi bigomba kwitabwaho. Inkura zimurwa zivuye mu bice byazo bisanzwe, bigatuma zishobora guhura n’ingaruka zidasanzwe ku butaka bwazo bushya, indwara zitari zisanzwe, ndetse n’ukutamenyera ikirere gishya.”
Ibikorwa byo kwimura inkura birimo ibyago, kandi hari igihe bitera n’akaga ku nyamaswa zimwe na zimwe. Ibi bigaragazwa n’urugero rwo mu 2018, aho inkura enye z’igitangaza (inkura z’umukara), zimwe muri esheshatu, zatewe ubwoba ubwo zimurwaga mu ishyamba rya Zakouma muri Chad, ntizashobora kwihanganira ibidukikije bishya.
African Parks ibinyujije mu itangazo rigenewe abanyamakuru, ivuga ko yakurikiranye izi nkura zose zije mu Rwanda neza, ikurikiranira hafi ubuzima bwazo kandi ifite gahunda yo guhangana n’ibibazo bishobora kuvuka.
Donovan Jooste yarangije avuga ati:
“Iyi gahunda ni ingenzi mu kurinda ejo hazaza h’izi nyamaswa. Birakomeye ariko tuzakomeza gukora uko dushoboye kugira ngo izi nkura zizabone umutekano kandi zibyare n’izindi.”




