Utafiti uliofanywa na Randy O. Frost, Gail Steketee (mwalimu katika Chuo Kikuu cha Boston, Marekani), na Edna B. Foa katika kitabu chao cha mwaka 2011 Buried in Treasures, umeonyesha kuwa kuna ugonjwa wa akili unaoitwa Hoarding Disorder, ambao humfanya mtu kutaka kuweka kila kitu anakutana nacho—hata kama kimeharibika au hakina maana yoyote tena.
Mtu mwenye Hoarding Disorder huishi na hofu ya kupoteza vitu vyake na huamini kila kitu kina thamani ya kipekee, hata kama hakimfaidii kwa chochote.
Watu wenye hali hii mara nyingi huweka vifaa vilivyovunjika, nguo zisizovaliwa tena, karatasi za zamani, na vitu vingine visivyotumika.
Kama vile Frost na James R. Acker walivyoeleza katika utafiti wao Stuff: Compulsive Hoarding and the Meaning of Things, watu hawa hawafurahishwi na matumizi ya vitu hivyo, bali hujifurahisha kwa kuviona tu vimehifadhiwa ndani ya nyumba.
Sababu kubwa ya Hoarding Disorder ni mshtuko wa kihisia wa utotoni, hasa wakati mtoto alipokosa chakula au vitu vya msingi.
Aina hii ya mshtuko inaweza kumfanya mtu akue akiwa na hofu kubwa ya kupoteza vitu, kama inavyoelezwa na tovuti ya NHS UK (2024).
Utafiti wa mwaka 2025 wa International OCD Foundation unaonyesha kuwa Hoarding Disorder mara nyingi huambatana na matatizo mengine ya akili kama msongo wa mawazo (depression) na wasiwasi (anxiety), hali inayozidisha tatizo.
Madhara huonekana waziwazi. Katika utafiti wa 2011 wa Frost, Steketee na Foa, asilimia 81 ya washiriki waliishi katika nyumba zilizojaa vitu vilivyoharibika, hadi kufikia hatua ya kukosa pa kulala.
Aidha, Shirika la Wasiwasi na Msongo wa Mawazo Marekani liliripoti kuwa asilimia 67 ya wagonjwa walikataa kupokea wageni nyumbani kwao, hali inayosababisha upweke na msongo mkubwa.
Hoarding Disorder inatibika, na njia mojawapo ni Cognitive Behavioral Therapy (CBT), ambayo imethibitishwa kupunguza tabia ya kuhodhi vitu. Katika utafiti wa IOCDF wa 2018, wagonjwa walionyesha upungufu wa 47% wa tabia hiyo baada ya miezi 12 ya tiba.
Pia kuna vikundi vya usaidizi na msaada wa NHS UK (2024) vinavyowasaidia watu kujifunza kusafisha nyumba zao polepole na kujijengea upya kujiamini.
Ni muhimu kutowahukumu wagonjwa wa Hoarding Disorder kama wachafu au wajinga. Ni ugonjwa wa akili unaohitaji kueleweka na kusaidiwa. Familia na marafiki wanapaswa kutoa msaada usio na hukumu.
Msaada huo unahusisha kuwasaidia kutambua kilicho na thamani, kusaidia kazi za usafi, na kuwahimiza kupata msaada wa kitaalamu.
Kuwaambia wengine kuhusu ugonjwa huu na ukweli kuwa unatibika ni hatua ya kwanza katika kuwasaidia wengi. Tukiwa na elimu ya afya ya akili, tunachangia jamii ya watu wote kuheshimiwa, kusikilizwa, na kuungwa mkono.
