Katika ripoti iliyotolewa Jumatano, Juni 18, 2025, Human Rights Watch (HRW) imemtuhumu kiongozi wa kundi la mapigano M23‑AFC mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC) kwa kuwarefusha kwa nguvu zaidi ya wanaoke taa 1,500 raia wa Kongo kwenda Rwanda, wakituhumiwa kuwa ni raia wa Rwanda.
HRW inasema wengi walirefushwa kutoka mji wa Karenga, eneo la Masisi, wakidaiwa kiholela kuwa Wanyarwanda. Uchunguzi unaonyesha walikusanywa Sake, kupelekwa Goma, na kuorodheshwa kwa ajili ya kupelekwa Rwanda bila haki ya kujitetea au mchakato wa kisheria.
Mtafiti mkuu wa HRW, Clémentine de Montjoye, ameelezea:
“Kadi zao za utambulisho—za pekee walizokuwa nazo—zilichomwa na viongozi wa M23‑AFC, wakilaumu matumizi ya hati feki.”
HRW inadai kuwa vitendo hivi vinaweza kuwa maovu ya kivita, kwa kuvunja sheria za kimataifa.
“Wakiwa raia wa Kongo au wakimbizi wa Rwanda, uhamisho huu wa nguvu ni haramu,” de Montjoye aliongeza. “Huwezi kushindwa kuwa ni uhalifu wa kivita.”
Ripoti pia inataka UNHCR, ikisema kwamba wawekezaji wake waliwahudumia wenye kuagizwa kuhamishwa bila kuchunguza utambulisho au makubaliano yao:
“UNHCR ilikuwa na jukumu la kuthibitisha utambulisho na makubaliano, lakini haikufanyika vyema katika kesi hii.”
Mfano mmoja ni Mélance Maniraguha Ndikubwimana, aliyezungumza na TV5 Monde mwishoni mwa Mei:
“Hakuna mtu hapa ni Mwa-Rwanda. Mimi ni Mwa-Kongo. Ninataka kurudisha nyumbani.”
Tangu Mei 2025, HRW inaonyesha kuwa M23‑AFC imeongeza kampeni ya kuwarefusha raia wa asili ya Watu Hutu wa Kongo, wakidaiwa kwa uongo kuwa Wanyarwanda au kuwaunga FDLR bila ushahidi.
HRW inaitaka uchunguzi huru wafanywe na jamii ya kimataifa iandae kuchukuliwa hatua kuhusiana na vitendo hivi haraka kabisa.
