Mahakimu wasaidizi wa kitaaluma nchini Rwanda wametoa wito kwa Wizara ya Sheria kufanya marekebisho kwenye amri ya waziri inayobainisha malipo yao rasmi.
Waliwasilisha ombi hilo Ijumaa, Mei 16, wakati wa mkutano mkuu wa Mahakimu Wasaidizi wa Kitaaluma uliofanyika Kigali.
Miongoni mwa malalamiko yao ni kuwa kiwango cha sasa cha malipo hakilingani na hali halisi ya sasa, pamoja na changamoto kwenye mifumo ya TEHAMA ya haki ambayo inakwamisha utekelezaji wa maamuzi ya mahakama kwa wakati.
Amri ya waziri inayotumika sasa ilitungwa mwaka wa 2017. Inaeleza kuwa Mahakimu Wasaidizi wanaosaidia pande husika kufikia makubaliano ya utekelezaji wa hukumu hulipwa Frw 20,000 na mteja.
Kwa ukusanyaji wa deni kwa njia ya mnada wa lazima, fidia ni 5% ya thamani ya mali inayodaiwa, ikiwa ni kwa mujibu wa mkataba, sheria, uamuzi wa mahakama au hati nyingine inayotambulika kisheria.
Kama shughuli ya utekelezaji haina thamani ya kifedha iliyoainishwa, fidia ya mwisho hairuhusiwi kuzidi Frw milioni 1.
Rais wa Chama cha Mahakimu Wasaidizi wa Kitaaluma, Me Jean Aimé Niyonkuru, aliambia Wizara ya Sheria kuwa amri hiyo inaweza kudhoofisha juhudi za serikali za kuhimiza usuluhishi.
“Kuna kazi nyingi tunazofanya bila kutumia mnada, kama kuchukua fedha kutoka benki au kutoa mali aliyoshinda mtu. Zote hizo hazihitaji mnada,” alisema.
Aliendelea: “Amri hii inafanya Mahakimu kutochagua usuluhishi kwa sababu hawalipwi. Wanaweza kuchukua hatua ya kufanikisha mnada kwa lazima ili wapate malipo yao. Tukibadilishiwa sheria ili kulipwa tangu mwanzo wa mchakato, tutashiriki kikamilifu kwenye usuluhishi.”
Me Mihigo Safari alisema kuwa sheria ya sasa inasababisha baadhi ya kazi kutozingatiwa.
“Amri imeandikwa vibaya. Inasema 5% wakati mnada umeanza, lakini tayari tumechukua hatua kama tathmini ya mali na matangazo. Mwisho wa siku mtu anakushtaki, na mnada unasimamishwa na mahakama,” alisema.
Aliongeza kuwa wanapata hasara kwa gharama zao zisizolipwa.
“Amri ibadilishwe. Zamani tulilipwa Frw 500,000 kwa kazi iliyokamilika. Angalau ilikuwa nafuu. Sasa wateja wanakushitaki wakisema hukufuata utaratibu.”
Mariam Gahongayire, Mkurugenzi Mkuu wa Upatikanaji wa Haki kutoka Wizara ya Sheria, alisema kuwa suala hilo linalengwa kushughulikiwa.
“Hili si mara ya kwanza kuibuliwa. Lilitajwa pia mwaka jana. Hatulipuuzi,” alisema.
“Wizara ya Sheria kwa kushirikiana na wadau inafanyia kazi suala hili, na tunaangalia uwezekano wa kurekebisha amri hiyo ili ilingane na hali ya kiuchumi ya sasa.”
Malipo ya Mahakimu Wasaidizi wa Kitaaluma yamebainishwa katika amri ya waziri mwenye dhamana ya sheria.
Shughuli na kanuni zao zinasimamiwa na Sheria Na. 12/2013 ya Machi 22, 2013, iliyochapishwa kwenye Gazeti Rasmi Na. 14 ya Aprili 8, 2013.
