Ramadhan Muhire, raia wa Rwanda anayetafutwa kwa tuhuma za kuhusika katika Mauaji ya Kimbari dhidi ya Watutsi mwaka 1994, anaishi kwa uhuru nchini Zimbabwe, akidaiwa kulindwa na vigogo serikalini mjini Harare.
Uchunguzi wa hivi karibuni wa vyombo vya habari vya Zimbabwe umebaini kuwa Muhire na wengine waliotoroka sheria kwa kuhusika katika mauaji hayo wamejenga uhusiano wa karibu na watu mashuhuri serikalini, na wanahusishwa na utoaji wa hongo ili kulindwa kwa miaka mingi.
Muhire, ambaye ana biashara inayostawi katika nchi hiyo ya kusini mwa Afrika, alikuwa mwanachama wa Interahamwe. Ripoti ya awali ya The New Times ilimhusisha na mauaji yaliyofanyika mashariki mwa Rwanda.
Alitoka Nyagasozi, Birenga—sasa kijiji cha Amahoro, kata ya Nyaruvumu, Rukira, wilaya ya Ngoma. Alitoroka Rwanda licha ya kuwa kwenye orodha ya wanaosakwa kwa mauaji ya kimbari.
Kabla ya mauaji, alikuwa dereva lakini alijulikana kwa misimamo mikali na vurugu katika mkoa wa zamani wa Kibungo.
Wengi waliomfahamu wakati wa mauaji wanathibitisha kuwa ni yeye.
Anasemekana alipitia mafunzo ya kijeshi na alikuwa miongoni mwa wahusika wa kwanza wa mauaji hayo, kwa mujibu wa manusura mmoja aliyewahi kuzungumza na The New Times mwaka 2020.
Baada ya mauaji, alikimbilia Tanzania, kisha Malawi, na hatimaye kuhamia Zimbabwe ambako alianza biashara na kujipatia utajiri mkubwa.
Ripoti ya uchunguzi ya The News Hawks wiki iliyopita, shirika la habari lililoshiriki pia kwenye uchunguzi wa UN kuhusu Protais Mpiranya, ilifichua kuwa Muhire na wengine wamepenya mifumo ya usalama na siasa nchini humo.
Kulingana na ripoti hiyo, waliwekeza fedha katika biashara mbalimbali hususan jijini Harare na viunga vyake.
Waziri wa Mambo ya Ndani wa Zimbabwe, Kazembe Kazembe, alinukuliwa akisema hamjui Muhire wala mchango wake katika mauaji ya kimbari.
Alisema: “Sijui lolote kuhusu haya. Sijawahi kusikia mtu huyu.”
The New Times ilijaribu kuwasiliana na Nick Mangwana, Katibu Mkuu wa Wizara ya Habari Zimbabwe, lakini hakujibu. Faustin Nkusi wa Rwanda NPPA pia hakutoa maoni.
Ingawa si sera rasmi ya Zimbabwe kulinda watu kama hao, baadhi ya maafisa wanaripotiwa kupokea hongo kwa ajili ya kuwasaidia.
Wengine wao wana ushawishi katika taasisi nyeti kama uhamiaji, ujasusi (CIO), polisi ya Zimbabwe na mamlaka ya ushuru ZIMRA.
Wengi walipata uraia wa Zimbabwe kwa udanganyifu. The News Hawks ilisema Muhire alilipa $500,000 kupata uraia na kulinda biashara zake.
Mali zake zinakadiriwa kuwa na thamani ya dola milioni 20. Pia anahusishwa na Protais Mpiranya na Sheikh Asumani, ambaye alikimbilia Ulaya baada ya kifo cha Mpiranya.
Kundi lake linajumuisha Damascene Matyazo aliyedai ni Mburundi, Desire Safari, Patrice Ngono, Valens Kubanza waliodai ni kutoka Malawi, na Eugene Habyarimana pamoja na Felix Ndikumwenimana wanaosema wanatoka DRC.
Wengine ni Parfait Habimana, Jean Claude Hakizimana, na Augustin Muragijimana waliodai walikimbia kutoka DRC. Majina mengine ni Henry Ingabire (wakili), Faustin Barame, na Evode Nsanzuwera, anayejitangaza kuwa kiongozi wa wakimbizi.
Wote wanaishi kwa uhuru Zimbabwe na wanaripotiwa kutafuta msaada wa kisiasa kuipindua Rwanda, hasa kwa kushirikiana na FDLR, kundi la kigaidi mashariki mwa DRC.
Mtandao wao unalenga kuvuruga mahusiano ya kidiplomasia kati ya Rwanda na Zimbabwe.
Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara imekuwa kimbilio la muda mrefu kwa watuhumiwa wa mauaji ya kimbari ya 1994 dhidi ya Watutsi.
