Mkoa wa Ituri nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) unaendelea kukumbwa na unyanyasaji mkubwa dhidi ya raia kutokana na mapigano kati ya makundi mawili yenye silaha: CODECO/URDPC (Ushirika wa Maendeleo wa Kongo / Umoja wa Mapinduzi kwa ajili ya Kulinda Wananchi wa Kongo) na kundi la Zaire.
Haya yamebainishwa katika ripoti mpya ya siri ya wataalamu wa Umoja wa Mataifa, iliyochapishwa na vyombo vya habari siku ya Jumatano, tarehe 2 Julai 2025. Ripoti hiyo inailaumu Uganda kwa kuwaunga mkono viongozi waasi Kanali Innocent Kaina na Thomas Lubanga, ambao wanadaiwa kuanzisha tena mashambulizi yao katika Ituri.
Wataalamu wa UN wanasema kuwa CODECO/URDPC ndio chanzo kikuu cha ukatili huo, ikiwa ni pamoja na mauaji na mashambulizi dhidi ya kambi za wakimbizi wa ndani (IDP).
Ripoti inasema:
“Viongozi wa CODECO/URDPC walishindwa kutoa uwajibikaji kuhusu unyanyasaji mkubwa kwa raia, wakionyesha uvumilivu kwa vitendo hivyo vya kikatili. Jamii nzima zimeathirika kwa kuandikishwa kwa watoto jeshini na unyanyasaji wa kingono unaotokana na mizozo, ambavyo haviripotiwi kikamilifu.”
Kwa mujibu wa ripoti hiyo, kupelekwa kwa majeshi ya Uganda (UPDF) mpakani mwa DRC kumezidisha mivutano katika Ituri. Wanasema kuwa Lubanga na Kaina wanaonekana kupata msaada kutoka kwa viongozi wa Uganda.
Ripoti inaeleza:
“Kupelekwa kwa majeshi ya UPDF katika maeneo ya Mahagi na Djugu kunachochea vurugu na huenda kukaibua migogoro ya kikabila. Thomas Lubanga na Innocent Kaina — wote wakiwa chini ya vikwazo vya kimataifa — wameanzisha kila mmoja kundi la kijeshi na kisiasa linalolenga kupindua serikali ya Kongo. Wanaishi Kampala, ambapo uwepo wao na shughuli zao zinavumiliwa na viongozi wa Uganda.”
Ripoti inaongeza kuwa CODECO, URDPC na kundi la Zaire wanaendelea kudhibiti migodi ya dhahabu katika maeneo ya Djugu na Mahagi.
“Baadhi ya wabunge wa mkoa na wa kitaifa wanashiriki katika uchimbaji haramu wa dhahabu, na hulipa CODECO/URDPC. Dhahabu hiyo huuzwa kimagendo, hasa kupitia Kampala.”
Katika hotuba yake kwa Baraza la Usalama la UN, mwakilishi wa Katibu Mkuu wa UN nchini DRC, Bintou Keita, pia alilaani kuibuka kwa makundi mawili mapya ya waasi katika Ituri, yanayoongozwa na viongozi wa zamani wa waasi waliopatikana na hatia ya uhalifu wa kivita na dhidi ya ubinadamu.
