Tarehe 20 Mei 2025, Tume ya Kitaifa ya Ufuatiliaji wa Utekelezaji wa Mkataba wa Addis Ababa nchini Ethiopia ilitoa ripoti ya kina inayoelezea uhalifu mkubwa uliotekelezwa dhidi ya raia wa Goma na Bukavu kati ya Januari na Aprili 2025, wakati wa uvamizi wa waasi wa AFC-M23. Ripoti hiyo, iliyozinduliwa katika Jumba la Makumbusho la Kitaifa mjini Kinshasa, iliwasilishwa na Alphonse Ntumba Lwaba, mratibu wa tume hiyo, na kuhudhuriwa na maafisa wa juu, wakiwemo Naibu Waziri Mkuu wa Usalama wa Ndani na Waziri wa Ulinzi.
Hati hiyo yenye kurasa zaidi ya 100 inalenga kutoa ushahidi wa ukatili mkubwa, ikiwa ni pamoja na uhalifu wa kivita na uhalifu dhidi ya ubinadamu, uliofanywa na vikosi vya M23/AFC. Lwaba alisisitiza umuhimu wa kuandika matukio haya kwa ajili ya mashauri ya kimataifa ya kisheria ili kutafuta haki ya kimataifa.
Waziri wa Haki za Binadamu alisema kuwa ripoti hiyo itatumika kama chombo muhimu cha kukusanya ushahidi kwa ajili ya kuandaa mawasilisho kwa vyombo vya haki vya kimataifa. Wakati huo huo, Waziri wa Mawasiliano, Patrick Muyaya, alielezea wasiwasi wake kuhusu mateso yanayoendelea kwa raia mashariki mwa Congo kutokana na vurugu zinazoendelea na ukiukwaji wa haki za binadamu unaofanywa na waasi wa M23.
Ripoti hiyo inaonyesha kuwa mgogoro wa karibu miongo mitatu mashariki mwa DRC umesababisha vifo vya takriban watu milioni 12, ingawa haibainishi mbinu au wahusika wa vifo hivyo.
Ripoti hii imetolewa wakati waasi wa M23 wanaposhutumu serikali ya Kinshasa kwa kushiriki katika vurugu zinazoendelea na ubaguzi dhidi ya jamii ya Watutsi katika Kivu Kaskazini na Kusini. Wanadai kuwa serikali inashirikiana na makundi yenye silaha kama vile FDLR, waliowajibika kwa mauaji ya kimbari ya Rwanda ya 1994, kutekeleza ukatili dhidi ya raia.
M23 pia inaituhumu serikali ya Congo kwa kukiuka makubaliano ya amani, ikiwa ni pamoja na makubaliano ya Nairobi, kwa kushindwa kuwarejesha wapiganaji wa M23 katika maisha ya kiraia na miundo ya serikali.
Wakati pande zote mbili zikiendelea kulaumiana, raia wa mashariki mwa Congo wanaendelea kuteseka kutokana na mauaji, mateso, na kuhama makazi yao, huku serikali ya Kinshasa ikisita kushiriki katika mazungumzo yanayopendekezwa na jumuiya ya kimataifa kama suluhisho.
