Wanyarwanda waliokuwa wakiishi katika misitu ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, ambapo walitekwa na kundi la kigaidi la FDLR lililohusika na mauaji ya kimbari dhidi ya Watutsi mwaka 1994, wanaendelea kurejea kwa wingi baada ya kundi la waasi la M23 kuwasaidia kurudi nyumbani—hasa wale waliokuwa katika maeneo yao ya udhibiti.
Mnamo Jumamosi, tarehe 17 Mei 2025, watu 360 walipokelewa na kupelekwa katika kambi ya muda ya Kijote iliyopo katika kata ya Bigogwe, wilaya ya Nyabihu. Huko watakaa kwa muda mfupi kusajiliwa kabla ya kuelekezwa katika wilaya na kata zao za asili.
Siku ya Jumatatu tarehe 19 Mei 2025, siku moja baada ya kuwasili kwao, Waziri wa Usimamizi wa Dharura (MINEMA), Meja Jenerali mstaafu Albert Murasira, aliwatembelea na kukutana na mlolongo wa matatizo waliyo nayo—hasa kuhusu maisha yao ya baadaye nchini Rwanda.
Waliorejea wanajumuisha watoto na vijana waliozaliwa Congo na wasiojua asili ya wazazi wao, wengine waliouza mali zao kabla ya kwenda Congo na sasa hawana chochote nchini Rwanda, wanawake walioolewa na Wakongo waliorejea pekee na watoto wao, na wengine wengi.
Walimuuliza Waziri Murasira—ambaye pia anahusika na masuala ya wakimbizi na majanga—jinsi watakavyoishi bila mali wala familia, wengine hata bila kujua asili yao, jambo linaloleta changamoto kubwa kwao.
Waziri Murasira aliwajibu kwamba si wao wa kwanza kurudi wakiwa na matatizo kama hayo, na kwamba Rwanda ya leo si kama zamani ambapo watu waliona “imejaa”, bali sasa kuna nafasi na mipango kwa kila Mnyarwanda.
Alisema:
“Rwanda ina mpango wa kuwapokea na kuwapatia makazi kila Mnyarwanda anayetaka kurejea. Hata kwenye umasikini, watu husaidiana. Hamtakuwa wa kwanza kurejea na matatizo kama haya—wote waliopita walisaidiwa. Msihofu, mko nyumbani kwenu—mtapata makazi na riziki.”
Alifafanua kuwa wakati wa usajili, matatizo ya kila mtu yatachunguzwa na taasisi mbalimbali zitashirikiana kutafuta suluhisho kulingana na hali ya kila mtu. Hatua ya kwanza ilikuwa kuwapiga picha kwa ajili ya kupata vitambulisho, ikiwemo vya taifa.
Aidha, alisema kuwa hawajakatwa kutoka mali au familia zao zilizobaki Congo. Wanaweza kurejea kuwaona au hata kuuza mali zao kama bado wana haki, huku wakibaki kuwa Wanyarwanda wenye vitambulisho halali.
Mpaka sasa, Wanyarwanda 1,156 wamesharejea. Tarehe 19 Mei 2025, watu 896 walirejeshwa na shirika la Umoja wa Mataifa la UNHCR na kupelekwa katika kambi ya muda ya Nyarushishi, wilaya ya Rusizi. Inatarajiwa kuwa jumla ya wakimbizi watakaopokelewa itafikia 2,500.
